Panama Kanalı

Panama Kanalı, Orta Amerika’nın en güney ülkesi Panama topraklarında yer alır ve Atlas Okyanusu ile Büyük Okyanus‘u birbirine bağlayan su kanalıdır.

Herkes Panama Kanalı’nı biliyor, ancak çoğu insan nasıl çalıştığının farkında değil.

İnsanlar kanalı hayal ederken bazen sadece Panama’yı boydan boya kesen, okyanusun küçük bir şeridini bırakan, oyulmuş tam bir kara parçası hayal ederler. Gerçekte olan şey ise kanalın, karanın yüzeyinde uzanan bir oluk veya insan yapımı bir nehir gibi olması ve gemilerin karşıya geçmek için yüzeyin üzerinden yükselmesidir. En yüksek noktada gemiler deniz seviyesinden 26 metre yüksekliktedir.

Deniz Seviyesi iki okyanusta da aynı değil mi? Neden seviye farkı var?

Bu gibi sorular kafanızdan geçiyorsa haklısınız.

Esasında iki okyanus arasındaki seviye farkı 1-2 cm o da akıntı vs kaynaklı Kaldıraçlı kanalların yapılmasının sebebi Panama Kanalı’nın önemli bir kısmını Gatun Gölü ve Miraflores Gölü’nün oluşturuyor olması. Yani gemiler önce bu göllerin seviyesine çıkartılıyor sonra tekrar okyanus seviyesine indiriliyor.

Sanılanın aksine gemiler Panama’dan geçerken yolun büyük bir kısmında büyük göllerden geçerken bazen geniş kanallardan az bir kısmında çok dar kanallardan geçerler.

Bugün New York‘tan San Francisco‘ya giden bir geminin, Panama Kanalını kullanarak 9.500 km yol yapması, Horn Burnu’nun dolaşılmasını zorunlu kılan eski günlerdeki 22.500 km yola oranla büyük bir kolaylıktır.

Panama Kanalı’ndan her yıl 14.000’den fazla gemi geçmekte olup taşınan yük miktarı 203 milyon tonu bulmaktadır. Kanal boyunca yolculuk yaklaşık 9 saat sürmektedir. Ayrıca kanalda bulunan indirgeçli kaldırgaç sayesinde aşılması zor olan noktalarda gemiler ilerleyebilmekte ve hareketlenme kazanabilmektedir.

Panama Kanalı dünyanın mühendislik harikasıdır ve en pahalı Kanaldır. Kanal, bölgenin sosyoekonomik koşullarını geliştirmiştir. Panama Kanalı ile Panama halkının refah seviyesi yükselmiştir. Kanal ülkenin gelişimine önemli katkılar sağlamıştır.

Panama Kanalı deniz seviyesinden 26 metre yukarıdadır. Sıvıların dengesi kanunundan faydalanılarak gemiler Kanal içinde yavaş yavaş yükseltilir ve aynı metotla diğer tarafa doğru indirilir.Kanalın İnşaası

Panama Kanalı için ilk girişim 1 Ocak 1881’de yapıldı. Proje, Süveyş Kanalı’nın inşasını gerçekleştiren Ferdinand de Lesseps’in önderliğinde deniz seviyesi kanalı olarak tasarlandı.

Kanal yapımının ilk yıllarında organizasyon eksiklikleri ve kazım sonucunda ortaya çıkan atıkları nakledecek araç bulunmaması sonucu ilk ciddi sorunlar oluşmaya başlamıştır. Bütün bunların yanında ortaya çıkan toprak kaymaları ile büyük zorluklarla karşılaşılmıştır. Toprak kaymalarının engellenmesi için Kanalın belli bölgelerinde kazı derinliği azaltılmak zorunda kalınmıştır.

Fransa tarafından 1881 yılında başlanan Kanal inşası, mühendislik sorunları ve yüksek işçi ölüm oranları (27.500 işçi)nedeniyle durduruldu. Fransızlar 275 milyon dolar harcamalarına rağmen işten çekilmek zorunda kaldılar.

Çevre şartları, projenin zorluğu, maliyet, içi kazaları ve hastalık ana nedenlerdi. İklim koşulları ve nem nedeniyle çoğu araç zarar görmüş ve paslanmıştı. Sivrisinekler aracılığıyla bulaşan sıtma ve sarı humma hastalıkları işçiler arasında yayılmaya başladı. Teknik, sağlık ve finansal sorunlar nedeniyle Fransızların bu girişimi başarısızlıkla sonuçlandı. 1889 yılında şirket battı ve 15 Mayıs’ta çalışmalar yasaklandı. Panama Skandalı olarak bilinen bu olay sonucunda Charles De Lesseps (Ferdinand de Lesseps’in oğlu) suçlu bulundu ve beş yıl hapse mahkûm edildi, fakat karar daha sonra iptal edildi.

Fransızların başarısız girişiminden sonra, 4 Mayıs 1904’te ABD projeyi devraldı. İnşaat ABD tarafından tamamlanarak, Kanal 15 Ağustos 1914’te hizmete açılmıştır. 77 kilometre uzunluğundaki Kanalın yapımı sırasında, sıtma ve sarı humma gibi hastalıklardan büyük toprak kaymalarına kadar her türlü güçlükle karşılaşılmış ve yaklaşık 27.500 Kanal çalışanı bu süreçte can vermiştir. Bu kanal aynı zamanda Güney Amerika ve Kuzey Amerika’yı birbirinden ayırır.

Projenin tamamı 375 milyon dolara mal oldu ki bu günümüzde yaklaşık 10 milyar dolara denk geliyor.

WikiLeaks internet sitesinde yayınlanan ve Amerika Birleşik Devletleri diplomatik belge sızıntısı olarak bilinen belgelere göre ABD, Panama Kanalı’nın genişletilmesi ihalesinin, ihaleyi kazanan İspanyol Sacyr Vallehermoso firmasından alınarak Amerikalı Bechtel firmasına verilmesi için Panama hükûmetine baskı yapmış.

2007-2016 yılları arasında Panama Kanalı’nda genişletme çalışması yapılmış ve tekrar faaliyete girmiştir. Kanalın kapasitesini artırmak için yapılan modern genişletme çalışmaları yaklaşık 5,5 milyar dolar arasında bir maliyetle tamamlanmıştır.