Mısır Uygarlığı

Antik Mısır Medeniyeti kökleri milattan önce 3000’li yıllara kadar uzanmakta. Milattan önce 30’lu yıllara kadar Roma İmparatorluğu’nun bir parçası olan Mısır Uygarlığı, Nil Nehri çevresine yerleşmiş. Zengin bir mimariye sahip olan uygarlık matematik, geometri, fizik alanlarında gelişim göstermiş. Ahiret hayatına inanan Mısır Uygarlığı, firavunları adına piramitler inşa etmiş ve mumyalama sanatını geliştirmişler.

Menphis / Memfis şehri, Mısır ülkesinin ilk başkenti, dönemin ünlü bir din ve ticaret merkezi olmuş. Yunanlıların Mısır ülkesine bu tanımlamayla anması, Mısır’ın yüksek bir statüye sahip olduğunun kanıtı. Antik Dönem Mısırlılılar ülkelerini; Kara Ülke anlamına gelen Kemet kavramıyla biliyorlardı. Mısır’ın bu isimle tanımlanması, ilk yerleşim yerlerinin başladığı Nil Nehri boyunca uzanan zengin ve koyu renk topraktan kaynaklanmış. Daha sonra, Mısırlıların günümüzde de kendi ulusu için kullandıkları ülke anlamına gelen Mısır adını almış. Mısır ülkesi, kültür ve sanattan bilime, teknolojiden dine kadar olan konularda insan bilgisinin her alanda büyük kültürel ilerlemelerle ünlü bağımsız bir ulus olarak binlerce yıl boyunca (MÖ 3000 yılından MÖ 30 yılına kadar) gelişme göstermiş. Antik Mısır’dan günümüze kadar süre gelerek Mısır’ın övüldüğü büyük anıt eserler; aralarında Yunan ve Roma’nın da bulunduğu pek çok eski uygarlığı etkileyen Mısır kültürü derinliği ve ihtişamını yansıtmakta.

Mısır kültürünün kalıcı popülarite nedenlerinden biri, insan deneyimi ihtişamına yaptığı vurgu olmuş. Eski Mısırlıların muhteşem anıtları, mezarları, tapınakları ve sanat eserleri, bir zamanlar sürdükleri yaşamın kutlaması, nasıl gelişme kaydettikleri ve insanoğlunun en iyi ihtimalle neleri başarabileceğini hatırlatan işler olarak durmakta. Eski Mısır, popüler kültürde, sıklıkla ölüm ve cenaze törenleriyle ilişkilendirilse de, bu konularda çağlar boyunca insanlara, insan olmanın ne anlama geldiğini, hatırlamanın gücü ve amacını anlatan bir şeyler vardır.

Yazıyı okumak istemezseniz video da çok güzel özetliyor

Eski Mısırlılara göre dünyadaki yaşam seyri; sonsuz yolculuğa çıkmanın sadece bir yönüdür. Onlara göre ruh ölümsüzdür ve fiziksel düzlemde yalnızca kısa bir süreliğine bir bedende yaşar. Kişi öldüğünde, Hakikat Mahkemesi‘nde yargılanacak ve amelinden dolayı haklı olduğu görülürse, kişinin dünya yaşamının aynada yansıması olan Sazlık Tarlası olarak bilinen ebedi Cennette gidecektir. Kişi, yargılamasından sonra Cennette girdiğinde, evcil hayvanları da dâhil olmak üzere, yeryüzünde yaşadığı sürede sevdiği insanlarla birlikte, aynı mahallede, aynı dere kenarında, ölüm ile kaybolduğu sanılan aynı ağaçlar altında huzur içinde yaşam sürebilecektir. Ancak bu sonsuz yaşam, böyle bir hedefe ulaşmayı olanaklı kılan en mükemmel bir şekilde, Mısır topraklarında, tanrıların iradesine uygun olarak yaşamış olanlar için mümkündür.

Mısır ülkesi yazılı söylemi, tanrıların hikâye veya kültürünü ünlü kılan anıtların çok ötesine uzanan uzun bir tarihi geçmişi var. Şimdilerde Sahra Çölü olan topraklarda sığırların bir zamanlar aşırı otlamasına dair bulunan kanıtlar yaklaşık olarak MÖ 8000 yılına tarihlenir. Bu kanıtlar, keşfi yapılan tarihi eserlerle birlikte, o dönemde bölgede gelişmiş bir tarım uygarlığı olduğuna işaret eder. Toprak, o zamanlarda da, çoğunlukla çorak olmasından dolayı avcı-toplayıcı göçebe topluluklar Nil Nehri Vadisinde, su kaynağının bulunduğu serin yerleri aramış ve bölgeye yerleşmeye başlamışlar.

Bölgede organize tarım, MÖ 6000 yılında başlamış ve Badarian Kültürü olarak bilinen topluluklar Nil Nehri kıyı boylarına da gelişme kaydetmişler. Antik Mısır en eski kentlerinden biri olan Abidos’da MÖ 5500 yılına tarihlenen fayans üretim atölyelerine ilişkin veriler bulunur. Badarian Kültürü topluluklarından sonra Amratian, Gerzean ve Naqada kültürleri (Naqada I, Naqada II ve Naqada III olarak bilinir) gelişme göstermiş ve bu toplulukların hepsi de Mısır Medeniyetinin gelişmesine önemli ölçüde katkıda bulunmuşlar. Ülkenin yazılı tarihi, Naqada Kültürü III, hiyeroglif yazının gelişmiş olduğu MÖ 3400-3200 yılları arasında bir noktada başlar.

MÖ 3500 yılına gelindiğinde Hierakonpolis (Nekhen) şehrinde ölülerin mumyalanma işleri zaten yapılıyor ve Abidos şehrinde büyük taş mezarlar da inşa ediliyormuş. Ünlü Palarmo Taşı‘nda yazılı olduğu üzere, Xois (Sakha) şehrinin MÖ 3100-2181 yılları arasında zaten antik bir şehir olduğu kaydı yazılmakta. Dünya çapındaki diğer kültürlerde olduğu gibi, Mısır medeniyetinde küçük tarım toplulukları merkezileşmiş ve daha büyük kent merkezlerine dönüşmüşler.

Mısır Uygarlığı, Hititler ile ilk yazılı barış antlaşması olan Kadeş Antlaşmasını imzalamış. Firavunları adına piramit inşa eden Mısırlılar, piramit yapımının gerektirdiği matematiksel ve fiziksel donanıma sahip olmuş. Dünya tarihine birçok katkı sunan Mısırlılar, resimsel hiyeroglif yazı sistemini geliştirmiş.

5 bin yıllık gizemli bir tarihe sahip olan Mısır Uygarlığı tarihi; Eski Krallık Dönemi, Orta Krallık Dönemi, Yeni Krallık Dönemi ve Geç Dönem olmak üzere 4 farklı döneme ayrılır. Eski Krallık Dönemi milattan önce 3.100 ile 2.150 yıllarına kadar uzanmakta. Orta Krallık Dönemi, milattan önce 2.050 ile 1.650; Yeni Krallık Dönemi, 1570 ile 935 yılları arasını kapsar. Son dönem olarak bilinen Geç Dönem ise milattan önce 935 yılından milattan sonra 343 yılına kadar uzanmakta. 30 hanedanlı Mısır Uygarlığı tarihinde 4 dönemin dışında karmaşaların olduğu 3 ara dönem de bulunmakta.

Daha detaylı bilgi isteyenler için uzun bir Mısır Tarihi videosu

Antik Çağ’daki en büyük medeniyetlerin başında gelen Mısır Uygarlığı, Kuzeydoğu Afrika’da yayılım göstermiş. Nil Nehri’nin denize ulaştığı alana yerleşen Mısır Uygarlığı, bugünkü Mısır topraklarında bulunmakta.

Mısır Uygarlığı milattan önce 3.050 yılları civarında kurulmuş. Mısır uygarlığı haritası Yukarı Mısır ve Aşağı Mısır olmak üzere iki farklı kola ayrılır. İlk firavun milattan önce 3.150 yılında Aşağı ve Yukarı Mısır’ı birleştirmiş ve bu politik birlik 3000 yıl boyunca devam etmiş. Mısır Uygarlığı tarihinde Orta Krallık olarak adlandırılan dönem, diğerlerine göre en istikrarsız dönem olarak kabul görmekte.

Yeni Krallık dönemi ise en gelişmiş düzeye ulaşılan dönem olmuş. Yeni Krallık döneminin ardından ağır yenilgiler alınmış ve gerileme dönemine girilmiş. Son zamanlarda art arda yenilgi alan Mısır uygarlığı milattan önce 31 yılında Roma İmparatorluğu’nun istilasına uğramış. İstila sonucunda Roma İmparatorluğu, firavun egemenliğine son vermiş.

Nil Vadisi eteklerini yerleşim yeri olarak benimseyen Antik Mısır uygarlığı, Nil Vadisi’nin koşullarına ayak uydurmuş. Verimli vadiler kontrollü olarak sulanmış, olası taşkınlar öngörülmüş, kültürel ve toplumsal gelişim beslenmiş ve ürün fazlası üretilmiş. Oluşan fazla ürünlerin kullanılmasıyla birlikte gerekli kaynaklar sağlanmış. Özgün yazı sistemlerini geliştirmek, çöl arazilerinde bulunan madenleri işlemek, tarım ve inşaat projelerini gerçekleştirmek, dış ticareti hareketlendirmek ve askeri yapılanmayı sağlamak gibi faaliyetler firavunların denetiminde gerçekleştirilmiş.

Mısır uygarlığı birçok gelişime imza atmış. Tapınak ve anıtsal mezar yapımı, inşaat teknikleri ve ölçümleme, taş ocakları işletmeciliği, harita bilgisi, yeni yazı geliştirme Antik Mısır’ın başarılarından. Antik Mısır Uygarlığı, Hititler ile dünyada bilinen ilk yazılı antlaşma olan Kadeş Barış Antlaşmasını imzalamış. Dünya tarihinde oldukça önemli bir yere sahip olan Keops ve Kefren Piramidi Mısır Uygarlığına ait eserler.

Mısır Uygarlığı hakkında bazı detay bilgiler yukarıdaki videoda

• Mısır Uygarlığı, tüm yaşamlarına yön verecek Nil nehri çevrelerinde kurulmuş.
• Mısır uygarlığı tarihi 190 krala şahit olmuş.
• Mısır uygarlığı özelliklerinden en önemlisi; dünyanın ilk yazılı barış antlaşması olan Kadeş Antlaşması’nı imzalamaları.
• Resim yazısı olarak bilinen Hiyeroglif yazısını geliştirmiştirler.
• Bitki yapraklarından papirüs adını verdikleri yazı kağıtlarını kullanmışlar.
• Uygarlık; Eski Krallık Dönemi, Orta Krallık Dönemi, Yeni Krallık Dönemi ve Geç Dönem olmak üzere 4 farklı döneme ayrılmış.
• Etrafı dağlar, denizler ve çöller ile çevrili olan Mısır Uygarlığı çevreyle etkileşim kuramamış.
• İlk olarak şehir devletleri ile yönetilen uygarlık daha sonra merkezi krallık yönetimini benimsemiş.
• Firavunlara Tanrı-Kral özelliği atfedilmiş, bu nedenden dolayı hukuk sisteminde gelişim görülmemiş.
• Mısır uygarlığı özelliklerinden bir diğeri ise çok tanrılı inancı benimsemeleri.
• Katip adını verdikleri ilk vezirlik sistemini Mısırlılar bulmuş.
• Ölümden sonra dirilmeye inanan Mısır Uygarlığında mumyalama sanatı gelişmiş.
• Kurdukları rasathaneler ile astronomi alanında gelişime neden olmuş.
• Güneş takvimini ilk kez kullanan Mısırlılar günümüzdeki Miladi takvim ile ilgili ilk düzenlemeyi yapmış.
• Mısır uygarlığı sosyal ve ekonomik hayatında birçok gelişmeye imza atmış. Merkezi bir toplumsal yapı ve yerleşik tarım ekonomisi alanlarında gelişim göstermiş.

Mısır Uygarlığının dünya medeniyetine katkılarının başında Kadeş Antlaşması gelmekte. Mısır Uygarlığı, dünyada bilinen ilk yazılı barış antlaşmasını imzalamış. Eşitlik ögesine dayalı olan antlaşma modern dünyaya örnek teşkil etmekte. En eski uygarlıklardan biri olan Mısır Uygarlığı, Hiyeroglif (resim) yazısını geliştirmiş. Bitki yapraklarından yazı kağıdı elde etmişler. İlk kez Güneş Takvimi‘ni kullanmış ve günümüzde kullandığımız Miladi Takvim‘i geliştirmiştirler.

Antik Mısır’da günlük yaşam için videoyu seyredebilirsiniz

Ahiret hayatına inanan Mısırlılar piramitler inşa etmiş ve mumyalama sanatını geliştirmiş. Edebiyat, Matematik ve Geometri gibi birçok alanda gelişim gösteren Mısır Uygarlığının dünya medeniyetine katkılarını şu şekilde maddeleyebiliriz:

• Yazı
• Kağıt ve Mürekkep
• Matematik
• Takvim
• Edebiyat
• Felsefe
• Yönetim
• Piramitler
• Mumyalama Sanatı
• Sulama Yöntemleri
• Cerrahi Aletler
• Kütüphane
• Şarap

Güzel bir video da yukarıda yer alıyor ama ingilizce