Mısır Firavunları

Eski Mısır Firavunları, Eski Mısır’ın hükümdarlarıydı. İlk Firavun, MÖ 3100 civarında Yukarı ve Aşağı Mısır’ı birleştiren Menes‘ti. Son yerli Mısır Firavunu ise, MÖ 30 yılında kendi ülkesi ile Roma arasında çıkan bir savaşta Roma’ya yenilerek ölen VII. Kleopatra‘ydı. Antik Mısır’ın o kadar çok Firavun’u olmuş ki burada anlatsak da aklınızda kalması imkansız. Bu nedenle en önemli ve iz bırakmış Firavunlardan bahsedeceğiz.

Firavunluk makamını ömür boyu ellerinde tutuyorlardı; diğer monarşiler gibi, unvanların ölüm veya tahttan çekilme üzerine aile üyelerine geçtiği (örneğin İngiliz kralları gibi) kalıtsal bir sistem değildi. Bunun yerine, kral halefini atayabilirdi. Ancak bunun nasıl gerçekleşeceğine dair karmaşık kurallar vardı; ancak daha sonra, ailelerin oğullarını diğerlerine tercih ettiği hanedanlar oluşmaya başladığında bu kural geçerliydi.

Antik Mısır’ın Ünlü Firavunları

Antik Mısır, kalıcı miraslar bırakan birçok önemli firavuna ev sahipliği yapmıştır. İşte en ünlülerinden bazıları:

Narmer (Menes) – Yukarı ve Aşağı Mısır’ın Birleştiricisi

Narmer, birleşik Mısır’ın ilk kralıydı. MÖ 3200 civarında iktidara geldi ve Memfis’i kurduğuna inanılıyor. Aynı zamanda Mısır’ın ilk Firavunu veya kralı olarak da bilinir. Narmer’in mirası, bugün Mısır kültüründe yaşamaya devam ediyor. Genellikle boğa boynuzu şeklinde bir taç takarken tasvir edilir; bu taç, güç ve korumayı sembolize eder.

Hatşepsut

20 Yıldan fazla hüküm Süren Hatşepsut, tarihin en ünlü kadın firavunlarından biridir. Hapşetsut saltanatına 22 yaşında başladı ve 50 yaşında öldü. I. Tutmosis ve Ahmose Nefertari‘nin kızıydı ve 12 yaşındayken üvey kardeşi II. Tutmosis ile evlendi. Tutmosis öldükten sonra Hatşepsut, oğulları III. Tutmosis reşit olana kadar onun naibi oldu.

III. Tutmosis 18 yıl boyunca eş naip olarak görev yaptıktan sonra, Hatşepsut herhangi bir resmi unvan veya pozisyon olmaksızın bir hükümdarın tüm sorumluluklarını üstlendi; ölümünden çok sonrasına kadar bir mezar yeri bile yoktu.

Akhenaten – Tevhidi Getiren Firavun

Akhenaten, tek tanrılı dini getiren Firavun’du ve dini reformları nedeniyle antik Mısır tarihindeki en önemli hükümdarlardan biri olarak kabul edildi. Akhenaten, IV. Amenhotep olarak doğdu ve daha sonra adını IV. Amenhotep olarak da bilinen Akhenaten (Etkin Baba) olarak değiştirdi. MÖ 1353’ten MÖ 1336’ya kadar Mısır’ı yönetti. Aynı tarih, Musa’nın MÖ 1446’da İsrail halkını Mısır’dan çıkardığı tarihtir.

Dini reformları arasında Aten, güneş diski ve Amarna dininin yüce tanrısına tapınma yer alıyordu. Aten’e adanmış tapınaklar inşa etti; bunlardan biri Karnak Tapınak kompleksinde olup kendisine ve karısı Nefertiti‘ye adadı. Ayrıca, günümüzde Tell el-Amarna veya Amarna (Amman ile karıştırılmamalıdır) olarak bilinen Akhetaten (Aten Ufku) adında yeni bir başkent kurdu.

Tutankhamun – Çok Tanrıcılığı Geri Getiren Çocuk Kral

Tutankhamun veya ünlendiği adıyla Kral Tut, Mısır’da çok tanrılılığı yeniden tesis eden çocuk kraldı. MÖ 1332-1323 yılları arasında hüküm sürdü ve öldüğünde yalnızca 19 yaşındaydı. Arkeologlar, Howard Carter ve mezarını 1922’de keşfettiler. Tutankhamun’un mezarı, Mısır’daki Krallar Vadisi’nde yer almaktadır. Mezarda altın, gümüş, değerli taşlar ve arabalar ve mobilyalar gibi günlük eşyalar da dahil olmak üzere zengin bir hazine vardı.

Tutankhamun’un mezarının keşfi, ülke tarihindeki siyasi kargaşalar nedeniyle zamanla kaybolan Mısır kültürü ve geleneklerine olan ilgiyi yeniden canlandırdı. Kral olarak hüküm sürdüğü dönemde, kültürlerini orijinal olarak korumak için bir istikrar sağlamaya çalıştı. Ama bu istikrar ortamı Roma gibi diğer ülkelerden gelen yabancı etkiler tarafından bozuluyordu.

Ramses II – Mısır’ın En Uzun Süre Hüküm Sürmüş Firavunu

Ramses II veya Büyük Ramses, Mısır’ın en uzun süre tahtta kalan firavunuydu. Saltanatı 67 yıl sürdü ve MÖ 1279’dan MÖ 1213’e kadar hüküm sürdü. Antik Mısır’da Ramses’in Evi anlamına gelen Pi-Ramses şehrini inşa ettirmesiyle ünlüdür. Şehir, halkını yaşayabileceği ve yönetebileceği bir yer olarak onuruna inşa edilmiştir.

Ramses II, MÖ 18 Haziran 1303’te Mısır’ın Memfis kentinde doğdu. Annesi Kraliçe Toya, babası Firavun I. Seti’ydi. Karısı Nefertari idi ve aynı zamanda kızlarından biriydi. Kendisinden sonra tahta çıkan dört oğulları oldu: Merneptah, Ramses III, Sethos I ve Seti II.

VII. Kleopatra – Antik Mısır’ın Son Firavunu

VII. Kleopatra, antik Mısır’ın son firavunuydu. MÖ 51’den MÖ 30’a kadar hüküm sürdü ve XII. Ptolemy Auletes‘in kızıydı. Tam adı, “Babasının metresi, sevgi dolu ana tanrıça, kralın kız kardeşi ve karısı, Mısır’ın hayırseveri Kleopatra” anlamına gelen Cleopatra Philopator Philometor Soteira Philadelphos Euergetis‘ti.

Kleopatra iki erkek kardeşiyle evlendi: İlki, Julius Caesar’a karşı savaşta öldürülen XIII. Ptolemy ile, diğeri ise eş hükümdar olarak taç giyme töreninden kısa bir süre sonra ölen diğer kardeşi XIV. Ptolemy ile. Sezar’dan Caesarion (XV. Ptolemy) adında bir oğlu oldu. Kleopatra’nın saltanatı, Octavian’ın Aktium Savaşı’ndaki zaferiyle sona erdi. Octavian, İmparator Augustus oldu ve Mısır bir Roma eyaleti oldu.

Khufu – Giza’daki Büyük Piramit’i İnşa Eden Firavun

Keops (Khufu), Giza’daki Büyük Piramitleri inşa eden firavundu. MÖ 2589’dan 2566’ya kadar hüküm sürmüş ve ölümünden sonra Piramit’e gömülmüştür. Keops, Mısır’ın en güçlü hükümdarlarından biri olduğu ve 23 yıl hüküm sürdüğü için Büyük olarak anılırdı. Piramitler ve tapınaklar da dahil olmak üzere birçok başka yapı da inşa etmiştir.

Büyük Piramit’in 20.000 kişi tarafından 20 yılda inşa edildiği düşünülmektedir. Babil’in Asma Bahçeleri ve İskenderiye Feneri ile birlikte antik dünyanın yedi harikasından biri olarak kabul edilir .

Amenhotep III – Memnon Heykellerini yaptıran Firavun

Amenhotep III, Büyük Amenhotep olarak da bilinir, MÖ 1390’dan 1352’ye kadar Mısır’ı yöneten bir firavundu. Tarihte en uzun süre hüküm süren firavunlardan biriydi ve saltanatı sırasında annesi, karısı ve diğer tanrılar onuruna birçok tapınak ve heykel inşa ettirdi. Gücü, Memnon Heykelleri‘nin Teb’de inşa edilmesiyle ünlüdür. Memnon Heykelleri Teb’in (günümüzde Luksor) dışında iki devasa heykel durmaktadır. Amenhotep III, Hititler ve Suriyeliler üzerindeki askeri zaferlerini anmak için bu heykelleri sipariş etti. Heykeller beyaz kuvarsitten oyulmuş ve altın varakla süslenmiştir. Başlangıçta parlak kırmızıya boyadılar, ancak bu renk zamanla soldu – geride yalnızca güzel taş formu ve etkileyici boyutu kaldı.

Antik Mısır Toplumunda Firavunların Rolü

Eski Mısır toplumu, yeryüzünde bir tanrı olarak kabul edilen Firavun etrafında şekillenmişti. Eski Mısırlılar, liderlerini ilahi olarak atanmış olarak görüyor ve tanrıların onları kendilerine hükmetmeleri için seçtiğine inanıyorlardı.

Firavun, Mısır’daki yaşamın siyaset, ekonomi, din ve kültür dahil tüm yönlerini denetlemekten sorumluydu. Ayrıca, ülke genelinde düzeni sağlamak için gerekli olan tapınaklar ve anıtlar gibi inşaat projelerini de yönetiyordu.

Firavunların Hayatı – Din, Aile ve Yaşam Tarzı

Firavunlar, tanrıların Mısır’ı yönetmeleri için seçtiği yeryüzü tanrıları olarak görülüyordu. Mısır kralları, güneş tanrısı Horus’un doğrudan soyundan geldiklerine ve bu nedenle halklarını korumak gibi kutsal bir görevleri olduğuna inanıyorlardı.

Mısırlılar, doğadaki her şeyin kendilerine hayat veren bir ruhu veya nefsi (nefesi) olduğuna inanırlardı. Ayrıca, insanlar, hayvanlar ve bitkiler de dahil olmak üzere her şeyi tek bir Tanrı’nın yarattığına inanırlardı. Bu Tanrı, Ra (veya Re) olarak bilinirdi. O, ağzıyla sözcükleri var ederek her şeyi yoktan var ettiği için “baba yaratıcı” olarak bilinirdi!

Firavunların Sonu – Pers ve Roma İstilaları

Firavunların sonu, Pers istilasıyla geldi ve ardından bir istikrarsızlık dönemi geldi. Sonunda Büyük İskender, MÖ 332’de Mısır’ın kontrolünü ele geçirdi ve imparatorluğunun bir parçası haline getirdi. Yunan kralları, MÖ 30’da Roma topraklarına katılana kadar ülkeyi yönetti.

Firavunların Mirası – Sanat, Mimarlık ve Kültür

Piramitler, Mısır’ın en ünlü ve aynı zamanda en büyük yapılarından biridir. Firavunlar ve aileleri için mezar olarak inşa edilmişlerdir.

Sfenks, Giza’daki Büyük Piramitleri koruyan, insan başlı ve aslan gövdeli devasa bir heykeldir. Kimliği yüzyıllardır tartışılmaktadır; bazıları eski Mısırlılar tarafından yapıldığına inanırken, bazıları da uzaylıların yapmış olabileceğini düşünmektedir.

Tapınaklar, insanların festival adı verilen ritüellerde tanrılarına ve krallarına tapınmak için bir araya geldikleri yerlerdi. Bu yapılar, dini törenlerin yanı sıra astronomi, matematik, tıp ve hatta güreş müsabakaları gibi sporların öğrenildiği merkezler olarak da hizmet veriyordu.

Mezarlar, insanların yeryüzündeki yaşamlarını (ya da o yaşamlardan geriye kalanları) kutladıkları festivallerde ziyaret ettikleri ölü bedenlerin ölümden sonra ruhlarının hayalet olarak geri dönebilmesi için yerleştirildiği yeraltı gömü odalarıydı.