Meksika Hakkında Genel Bilgiler

• Yüzölçümü: 1 milyon 964 bin kilometre kare
• Nüfusu: 128 milyon
• Başkenti: Mexico City
• Para birimi: Peso
• Dini: Meksika’da nüfusun %91,3’ünü oluşturan en yaygın din Hristiyanlıktır . Katoliklik, 2020 nüfus sayımına göre toplam nüfusun yaklaşık %78’ini temsil eden en büyük mezheptir.
• Resmi dili: İspanyolca

Tam adı Meksika Birleşik Devletleri olan Meksika’nın sekiz bin yıl öncesine dayanan tarihinde Olmek, Toltek, Teotihuakan, Zapotek, Maya ve Aztek uygarlıkları bulunur. 1810’da bağımsızlığına kavuşan Meksika günümüzde dünyada en çok İspanyolca konuşulan ülkedir. Aynı zamanda yüzölçümü açısından dünyanın en büyük on beşinci, nüfus açısından da onuncu ülkesidir.

Başkent Mexico City

Yaklaşık 21 milyon nüfusuyla Mexico City, Yenidünya’daki en eski ve en büyük başkenttir. Büyük bir gölün tabanına kurulan kentin bazı bölümleri her yıl birkaç santimetre toprağa gömülür.

Müze Kenti

Başkentte birbirinden ilginç müzeler vardır. Mexico City dünyada en çok müze bulunan ikinci kenttir. 170’den çok müze ve 40’ı aşkın galeri bulunur.

Meksika Nerededir?

Meksika, Kuzey Amerika kıtasının güneyinde Orta Amerika’da yer alır. Batısında Kaliforniya Körfezi ile Büyük Okyanus, doğusunda da Meksika Körfezi bulunur. Kuzeyde ABD ile güneyde de Belize ve Guatemala ile komşudur.

Doğa

Meksika, ülkenin merkezinde yüksek dağlar ve derin kanyonlar, kuzeyinde uçsuz bucaksız çöller ve güney ile doğusunda yoğun yağmur ormanlarıyla uç noktalar ülkesidir.

Meksika’nın büyük bir bölümünü dağlar kaplar. Doğuda Sierra Madre Oriental Sıradağları ile batıda Sierra Madre Occidental Sıradağları arasında, Orta Plato‘da küçük sıradağlar bulunur. Bu bölgeler gümüş ve bakır gibi değerli metaller açısından zengindir.

Kuzey Meksika’da çöller, sert çevre koşullarında hayatta kalmanın yollarını bulmuş bitki ve hayvan türleriyle doludur. Meksika’nın batı kıyısında ise gri balinalar her yıl Alaska’dan binlerce kilometre yol kat ederek Baja California açıklarındaki sularda üremek için gelirler.
Yeryüzünde Meksika kadar çok bitki ve hayvan türüne ev sahipliği yapan çok az ülke vardır. Ekvator ile Kuzey Kutup Dairesi arasında yer alan bu ülke, kuzeydeki aşırı soğuktan ve güneydeki yoğun sıcaktan kaçan hayvanlar için bir sığınaktır.

Doğu Meksika’nın yağmur ormanları ve kıyı sulak alanları, binlerce tropikal bitki türüne ve jaguar ve quetzal kuşu gibi nadir görülen hayvanlara ev sahipliği yapmaktadır.

Kuzey Amerika levhası ile Pasifik Levhası’nın kesiştiği sınırda Meksika’nın batı kıyıları yer alır. Bu nedenle batı bölgesi dışında oldukça dağlıktır. Ülkenin kuzeybatısında ABD ile paylaştığı 260 bin kilometrekarelik Sonora Çölü bulunur. Güney sınırına yakın bölgelerdeyse tropikal Yağmur Ormanları vardır. Böyle değişik coğrafi bölgeleri olan Meksika biyoçeşitlilik (canlı çeşitliliği) açısından dünyanın en zengin 4. ülkesidir. Yeryüzündeki canlı türlerinin yüzde 10-12’si burada yaşar.

Obruklar (Cenote)

Ülkemizin Orta Anadolu bölgesinde zaman zaman oluşan büyük, doğal çukurlara obruk denir. Meksika’nın güneyindeki Yukatan Yarımadası’nda da benzer oluşumlar vardır. Bunlara Cenote (Senote) denir. Bunların farkı içlerinin suyla dolu olması ve hepsinin birbirine yeraltı ırmaklarıyla bağlı olmasıdır. Meksika’da 7.000 dolayında senote olduğu tahmin ediliyor.

Mayalarca kutsal yerler olarak kabul edilen senotelerin oluşumu 65 milyon yıl öncesine, dinozorların soyunu tüketen göktaşına dayanır. Dinozorların ve onlarla birlikte yeryüzündeki canlıların yüzde 70’inden çoğunun soyunun tükenmesine yol açan asteroit, 65 milyon yıl önce Yukatan Körfezi’ne çarpmıştı.

İnsanlar ve Kültür

Meksika, zengin bir yerli Amerikan mirasının, üç yüzyıllık İspanyol egemenliğinin ve dünyanın en zengin ülkesi olan Amerika Birleşik Devletleri ile paylaşılan sınırın bir ürünüdür. Bugün birçok Meksikalı melezdir, yani yerli Amerikan ve İspanyol kanının karışımına sahiptirler.

Meksika, tarihi boyunca büyük sanatçılara ev sahipliği yapmıştır. Mayalar ve diğer yerli Amerikalılar etkileyici duvar resimleri, heykeller ve mücevherler yapmışlardır. Modern Meksikalı sanatçılar arasında büyük ressamlar, fotoğrafçılar, heykeltıraşlar ve duvar ressamları yer almaktadır.

Meksikalılar spora çok önem verirler. Eski zamanlarda, ritüel bir top oyununu kaybedenler idam edilirdi. Boğa güreşi ve rodeo (ki bu spor Meksika’da icat edilmiştir) gibi bazı tehlikeli sporlarda, yarışmacılar hala hayatlarını riske atıyorlar. Ülkede şu an en sevilen spor futbol‘dur. Futboldan sonra basketbol ve beysbol gelir.

Meksika Bayrağı

Bayrakta birbirine eşit büyüklükte, üç düşey şerit vardır. Sırayla yeşil, beyaz ve kırmızı renklidirler. Yeşil umudu, neşeyi ve sevgiyi simgeler. Beyaz, barışı ve dürüstlüğü simgeler. Kırmızı da çalışkanlığı, cesareti ve gücü simgeler. Ortadaki beyaz şeridin ortasında Meksika’nın arması yer alır. Bunda bir kayanın üstünde bitmiş Hintinciri bitkisine konmuş, ağzında yılan olan kartal bulunur.

Ekonomi

Meksika, petrol, gümüş, bakır ve tarım ürünleri gibi doğal kaynaklar açısından zengindir. Ekonomisi, zengin bir tarım ürünleri çeşitliliğine, yüksek verimli petrol yataklarına, büyüyen bir imalat sektörüne ve Amerika Birleşik Devletleri ve Kanada ile güçlü ticarete sahiptir .

Kısaca Ülke Tarihi

Meksika’nın ilk karmaşık toplumu olan Olmec halkı, MÖ 1200 civarında ülkenin güneydoğu kesiminde ortaya çıktı. Onları daha sonra Maya, Toltek ve Aztek halkları izledi.

Meksika’nın güneydoğu ucundan Meksika Körfezi’ne doğru uzanan Yucatán Yarımadası, bir zamanlar Maya uygarlığının yuvasıydı; bu antik kültürün muhteşem yapıları bugün bile görülebilir.

1500’lerin başlarında İspanyollar Meksika’ya gelmiş. Aztek halkı, İspanyolların getirdiği çiçek hastalığı ve diğer hastalıklardan etkilenmiş. İspanyollar ayrıca Azteklerin başkenti Tenochtilán’ı ele geçirip yıkmışlar. İspanyollar 1821 yılına kadar Meksika’yı yönetmiş.

Ülke Tarihi

Amerika kıtasının en köklü medeniyetlerine ev sahipliği yapan Meksika topraklarında bilinen en eski insan yerleşimleri MÖ 10.000’li yıllara kadar gitmekle birlikte, bölgedeki ilk medeniyet MÖ 1500’lü yıllardan itibaren izlerine rastlanan Olmec’lerdir.

Kökleri MÖ 26. yüzyıla kadar götürülen ve uzun bir kuruluş ve kökleşme döneminden geçerek MÖ 6. yüzyılda yükselişe geçen, MS 3. yüzyılda altın çağını yaşayan Maya Uygarlığı, yalnızca Orta Amerika’nın değil, dünyanın en önemli uygarlıklarından biri kabul edilmektedir. 9. yüzyıla kadar varlığını sürdüren Mayalar, bugünkü Meksika’yla birlikte El-Salvador’dan Guatemala ve Honduras’a kadar olan bölgeyi kapsayan köklü ve zengin bir medeniyet kurmayı başarmıştır.

Mayalardan sonra Orta Amerika’nın öne çıkan en önemli uygarlığı Aztekler olmuştur. 14-16. yüzyıllar arasında etkin olan Aztekler, zengin bir dil, kültür, sanat, inanç, bilim ve yaşantı tecrübesi ortaya koymuşsa da sömürge faaliyetleri sonrasında bu mirasın önemli bir bölümü İspanyollarca ortadan kaldırılmıştır. Maya ve Aztekler dışında bugünkü Meksika coğrafyasında Teotihuacan, Zapotekler ve Toltekler gibi başka önemli uygarlıklar ve şehirler de yaşamıştır.

Meksika’da özellikle Mayalardan kalma yüzlerce piramit vardır. Bunlardan büyük olan bazıları araştırılıp turizme açıldı. Ama yağmur ormanlarında daha keşfedilmeyi bekleyen onlarca piramit olduğu tahmin ediliyor. Meksika’da 63 yerel dil konuşulur. Ortalama ömür 75 yıldır. Aztekler, Nahuatl adı verilen bir dili konuşuyorlardı. Çikolata, domates ve avokado bütün dünya dillerine Nahuatl’dan girmiş sözcüklerdir.

Meksika toprakları, Amerika kıtasındaki sömürge faaliyetleri kapsamında, 1519’da Herman Cortes liderliğinde İspanyol İşgali‘ne uğramış ve bölgedeki ilk İspanyol kolonileri bu tarihte kurulmuştur. İspanya, işgal ettiği Meksika topraklarında büyük soykırımlar gerçekleştirmiş, yerli halk vahşice katledilirken binlerce yıllık köklü medeniyetlere ait zenginlikler de talan edilmiş, şehirler ve mimari eserler yıkılarak ortadan kaldırılmıştır. İşgal tarihinde 25 milyon civarında olduğu tahmin edilen yerli halka ait nüfusun 1650’lerde 1,5 milyona kadar düştüğü ifade edilmektedir.

Yaklaşık üç asır İspanya hâkimiyeti altında kalan Meksika’da, Napolyon tarafından işgal edilerek zayıflayan İspanya’ya karşı 16 Eylül 1810’da bağımsızlık ilan edilmiş ve 11 yıl devam eden savaş sonucunda İspanya Meksika’nın bağımsızlığını 1821’de tanımıştır. Bu süreç Meksika Bağımsızlık Savaşı olarak anılmaktadır. Bağımsızlık sonrası dönemde devlet sisteminin oturması uzun zaman almış, bu yıllarda iki kısa ömürlü imparatorluk (ilki 1821-1823 ve ikincisi 1864-1867) dışında, Birinci  Meksika Cumhuriyeti (1824-1846) ve İkinci Meksika Cumhuriyeti (1846-1863) tecrübeleri yaşanmıştır. Aynı dönemde ABD ile yapılan savaşlarda Teksas, Arizona, Kaliforniya gibi büyük ve önemli topraklar kaybedilmiştir.

1876-1911 yılları arasında iktidarda kalan Porfirio Diaz, ülkeyi uzun yıllar otoriter bir rejimle yönetmiş ve 1910 yılında patlak veren iç savaş sonrasında görevden alınmasını takiben Paris’e kaçmış ve 1915’te orada ölmüştür. 1920’ye kadar devam eden iç savaş Meksika Devrimi ile neticelenirken, savaşta yaşamını yitirenlerin sayısının 2 milyonu aştığı tahmin edilmektedir. Takip eden süreçte Meksika, görece daha istikrarlı bir görüntü vermişse de özellikle ekonomik sorunlar, yoksulluk ve gelir dağılımındaki büyük farklar ülkenin ana gündem maddesi olmaya devam etmiştir. Söz konusu sorunlar, uzun vadede ABD ile kaçak göçmen sorununu doğurmuştur.

Siyasi Yapı

2010 yılında bağımsızlığının 200. yılını kutlayan Meksika, 1917’de kabul edilen anayasaya göre yönetilmektedir. Buna göre devlet; yasama, yürütme ve yargı erkleri arasında güçler ayrılığı ilkesine göre yönetilmektedir. Temsilî demokrasi ile yönetilen federal bir cumhuriyet olan ülke, 31 federal bölge ve özerk konumdaki başkentten oluşmaktadır. Devlet başkanı aynı zamanda başbakanlık makamını da temsil etmekte olup altı yılda bir gerçekleştirilen seçimlerle belirlenmektedir. Seçilmiş devlet başkanı, kabineyi belirleme, federal bölge valisini, yüksek rütbeli subayları ve yargı temsilcilerini atama yetkisine sahiptir.

Yasama organı 128 üyeli senato ve 500 üyeli temsilciler meclisinden oluşmaktadır. Senato üyeleri altı yıllığına göreve gelirken, temsilciler meclisi ise üç yılda bir gerçekleştirilen seçimlerle belirlenmektedir. Ülkede başkanlık, senato ve temsilciler meclisi seçimleri son olarak 1 Temmuz 2018 tarihinde gerçekleştirilmiş olup bir sonraki başkanlık ve senato seçimlerinin 2024’te, temsilciler meclisi seçimlerinin 2021’de gerçekleştirilmesi planlanmaktadır. Son başkanlık seçimlerini kazanan Andres Manuel Lopez Obrador, 1 Aralık 2018 itibarıyla göreve başlamıştır.

Ekonomik Durum

Meksika ekonomisi 1980’lerden itibaren güçlenmeye başlamış ve ülke bugün dünyanın en büyük 15 ekonomisinden biri hâline gelmiştir. Öte yandan Meksika ekonomisi Çin, Rusya, Brezilya ve Hindistan’la birlikte dünyanın gelişmekte olan beş ekonomisinden biri konumundadır. Son 10 yıldır düşük yüzdeli düzenli bir ekonomik büyüme trendinin yakalandığı ülkede, enflasyon ve işsizlik düşük seviyede seyretmekle birlikte, yoksulluk oranı %50’lere dayanmıştır.

130 milyona yaklaşan nüfusu ve yüksek genç nüfus oranı ile Meksika, büyük bir ekonomik potansiyele sahiptir. Brezilya’dan sonra Latin Amerika’nın ikinci, dünyanın ise 11. en kalabalık ülkesi konumundaki Meksika’da iş gücü de 55 milyon civarındadır.

İş gücünün dörtte birini, millî gelirin %30’dan fazlasını karşılayan sanayi sektörü, özellikle başkentte ve büyük şehirlerde gelişmiştir. Başlıca sanayi dalları gıda, tütün, kimya, petrol, demir-çelik, maden, tekstil ve otomotivdir. Tarım sektörünün ülke ekonomisindeki payı %5’in altında olup başlıca ürünler mısır, buğday, soya fasulyesi, pirinç, pamuk, kahve, fasulye ve domatestir. Ülkede hayvancılık da sınırlı düzeyde gerçekleştirilmektedir.

Meksika ekonomisi büyük oranda ABD ile olan ticarete endekslidir. Hâlihazırda 46 ülke ile serbest ticaret anlaşması bulunan Meksika, ticaretinin %90’ını bu ülkelerle gerçekleştirmektedir. 2018 verilerine göre 450,9 milyar doları ihracat, 464,2 milyar doları ithalat olmak üzere toplam dış ticaret hacmi 915,1 milyar dolardır. Dış ticarette tekel pozisyonundaki en önemli partner, ihracatın %80’ini, ithalatın %50’sini tek başına karşılayan ABD’dir.

Doğal kaynaklar bakımından zengin olan ülkede en önemli yer altı kaynağı, ihracat gelirlerinin %10’unun, kamu gelirlerinin üçte birinin karşılandığı petroldür. Bir kamu şirketi olan Pemex dünyadaki en büyük 10 petrol şirketinden biridir. Bununla birlikte son yıllarda ekonominin çeşitlendirilmesi kapsamında petrolün ülke ekonomisindeki rolü daraltılmaktadır. Diğer önemli kaynaklar gümüş, bakır, çinko, altın, kurşun ve doğal gazdır.