Botswana

Anasayfa » Botswana

Botswana Hakkında Genel Bilgiler

Yönetim biçimi: Cumhuriyet

Başkent: Gaborone (250 bin)

Nüfus: 2.3 milyon (2018)

Dil: Setsvana, Kalanga, Sekgalagadi, İngilizce

Din: %49 Yerel inançlar, %49 Hristiyanlık, %2 İslamiyet

Nüfusun etnik dağılımı: %79 Tsvana (Setsvana), %11 Kalanga, %3 Basarva, %7 diğer

Para birimi: Pula (kısaltması BWP)

Komşular: Güney Afrika Cumhuriyeti, Namibya, Zimbabve

Ülke Tarihi

Botsvana’nın tarihine ilişkin bilgiler oldukça sınırlıdır. Bölgenin ilk yerleşimcilerinin kuzeyden gelen ve hayvancılıkla uğraşan Tsavanalar olduğu tahmin edilmekte, ülkenin adı da buradan gelmektedir.

Botsvana 19. yüzyılın başlarından itibaren İngiltere’nin kıtadaki sömürgeci uygulamaları ile muhatap olmuş, bölgede verdiği mücadeleyi kazanan İngiltere 1885 yılında Bechuanaland adıyla burayı himayesi altına aldığını ilan etmiştir. Bu tarihten itibaren İngiliz sömürgesi olarak kalan Botswana, 1966 yılında bağımsızlığını ilan etmiştir ancak İngiliz Milletler Topluluğu‘na üyeliği devam etmektedir.

Bağımsızlığını kazanmasının ardından Botswana’nın ilk devlet başkanı olan Seretse Khama 1966-1980 yılında ülkeyi yönetmiş, daha sonra devlet başkanlığı koltuğuna sırasıyla Quett Masire (1980-1998), Festus Mogae (1998-2008), ilk başkan Seretse Khama’nın oğlu Ian Khama (2008-2018) oturmuştur. Khama’nın görev süresinin dolmasıyla birlikte Nisan 2018’de göreve Mokgweetsi Masisi gelmiştir.

Bağımsızlığından bu yana siyasî bakımdan istikrarlı bir görüntü çizen Botswana’da tüm devlet başkanları seçimle iş başına gelmiştir ve tamamı Botsvana Demokratik Partisi temsilcisidir.

Siyasî Yapı

Botswana, Afrika kıtasında siyasi bakımdan en istikrarlı ülkelerden biri konumundadır. Ülkede bağımsızlığın ilan edildiği 1966 yılından bu yana ciddi bir siyasi kriz ya da savaş yaşanmamıştır.

1966 yılından bu yana düzenli seçimlerin yapıldığı Botswana başkanlık sistemiyle yönetilmektedir. İktidardaki Botsvana Demokratik Partisi, bağımsızlığın kazanıldığı tarihten bu yana devlet yönetiminin başındaki parti konumundadır. Parlamento 63 üyeden oluşmaktadır. Yürütme yetkisi devlet başkanında olup, meclisin yürütme üzerindeki kontrol ve denetim imkanları sınırlıdır.

Ülke dokuz idari bölümden oluşmaktadır. Nüfus daha ziyade doğu kesimlerde yoğunlaşmış olup, en yüksek nüfusa sahip olan şehir başkent Gaborone’dir. Botswana’da dört büyük kabile nüfusun %95’ini oluştururken, ülkede etnik ya da dini unsurlar arasında herhangi bir çatışma ortamı bulunmamaktadır. Nüfusun büyük bölümünü oluşturan Tsvanaların konuştuğu Setsvana ve İngilizce ülkedeki iki resmi dildir.

Ekonomik Durum

Sahip olduğu zengin elmas rezervleri sayesinde ekonomisini güçlendiren Botswana, son yıllarda yakaladığı kalkınma ve refah düzeyi ile kıtanın görece iyi seviyedeki ülkeleri arasına girmeyi başarmıştır. Ülke, bağımsızlığın kazanıldığı 1966 yılından bu yana geçen yarım yüzyıllık süreçte düzenli bir büyüme trendi yakalamış ve bu sayede kişi başı milli gelir bakımından Sahraaltı Afrikasının önde gelen ülkelerinden biri haline gelmiştir. Sahip olduğu bu potansiyel, yakaladığı istikrar, rekabetçi ekonomik koşullar ve İngilizcenin resmî dil olması gibi faktörler sebebiyle Botswana dış yatırımcı açısından da cazip bir ülke konumundadır.

Bu genel görüntüsüyle paralel olarak Botswana, Afrika kıtasında dış ticarette denk bütçe oranlarını yakalayabilen ender ülkelerden biridir.

Ekonomisi elmas madenciliğine dayanan Botswana’da millî gelirin %42’si madencilik sektöründen elde edilmektedir. Ancak diğer Afrika ülkeleri Güney Afrika Cumhuriyeti ve Angola’da olduğu gibi Botswana’da da elmas madenlerinin işletilmesinde Yahudi sermayeli küresel şirketlerin öne çıktığı bilinmektedir.

Başta kömür olmak üzere ülkedeki diğer madenlere olan ilgi de giderek artmaktadır. Ülkede elmas dışında bakır, uranyum, kömür, nikel, tuz ve gümüş madenleri bulunmaktadır. Önümüzdeki yıllarda Botswana’nın bakır ve uranyum üretiminde öne çıkması beklenmektedir.

Madencilik dışında ülke ekonomisini taşıyan ikinci alan hizmet sektörüdür. Ayrıca ülke sahip olduğu doğal alanlarla turizm açısından da önemli bir potansiyele sahiptir. Üretim, tarım ve hayvancılık gibi sektörlerin ekonomideki payı ise son derece sınırlıdır.

Kıta ülkelerine kıyasla son derece olumlu sayılabilecek ekonomik yapısına rağmen, ülkede yoksulluk ve işsizlik oranları yine de hayli yüksektir. Bunun yanı sıra, gelir seviyesindeki yükselme gelir düzeyindeki eşitsizliği de arttırmıştır. BM Kalkınma Programı’nın Eylül 2017’de yayımladığı “Sahra altı Afrika’da Gelir Adaletsizliği Trendleri” başlıklı rapora göre Botswana, Güney Afrika Cumhuriyeti ve Namibya ile birlikte kıtada gelir dağılımındaki eşitsizliğin en yüksek olduğu üç ülkeden biridir.

Türkiye ile İlişkiler

Türkiye’nin son yıllarda Afrika ülkeleri ile olan ilişkilerinde kat ettiği önemli mesafeye rağmen, Türkiye ile Botswana arasındaki ilişkiler henüz başlangıç seviyesindedir. Bunda iki ülke arasındaki coğrafi uzaklık kadar, tarihî ve kültürel bağların zayıf oluşunun da etkisi bulunmaktadır.

İki ülke arasındaki ilk diplomatik ilişki 1981 yılında kurulmuş, Türkiye’nin Botswana büyükelçiliği 2014 yılında açılmıştır. Botswana’nın ülkemizde henüz büyükelçiliği bulunmamaktadır. Benzer şekilde iki ülke arasında bugüne kadar devlet başkanları düzeyinde bir ziyaret gerçekleşmemiştir.

İki ülke arasındaki ticaret hacmi de iki ülke arasındaki zayıf ilişkileri teyit eder niteliktedir. 2000’li yılların başlarında yarım milyon doları bulmayan ticaret hacmi son yıllarda 2 milyon dolar civarında seyretmektedir. Söz konusu rakamın tamamına yakını Türkiye’den Botswana’ya ihracat şeklinde gerçekleşmektedir. Türkiye’den Botswana’ya ihraç edilen başlıca ürünler; hava araçları, halı, demir çelik ocak ve sobalar ve hijyenik kâğıt ürünleridir.

Müslümanların Durumu

Geniş sayılabilecek yüzölçümüne karşın nüfusu 2.5 milyonu bulmayan Botswana’da, sayıları 50 bini bulmayan çok az sayıda Müslüman yaşamaktadır. Ülkede yaşayan Müslümanların dini yaşantı noktasında bir kısıtlamayla karşılaşmadıkları söylenebilir.

Botswana hakkında

Botswana birçok ülkenin aksine kent merkezleriyle değil doğal güzellikleri ile ön plana çıkan bir ülkedir. Eşine çok az rastlanılan coğrafi oluşumlara ve canlı çeşitliliğine sahiptir. Bu coğrafi oluşumlardan en önemlisi Okavango Deltası’dır. Bu delta yaklaşık 25.000 hektarlık bir alanı kaplamaktadır ve Afrika’da sürekli yeşil kalabilen çok nadir deltalardan birisidir ve büyük bir ekosisteme ev sahipliği yapmaktadır.

Ayrıca Botswana da birçok milli park ve vahşi yaşamı koruma alanı bulunmaktadır. Bunlardan en önemlisi Chobe Milli Parkı’dır. En büyüğü ise Kalahari Milli Parkı’dır. Bu parkların birçoğu Zambezi Nehri ile beslenmekte ve sürekli sulak ve yeşil kalabilmektedir. Kamp ve safari yapmak isteyenlere eşsiz olanaklar sunmaktadır. Milli parkları dışında dünyanın en büyük üçüncü şelalesi olan Victoria Şelaleleri de Zambia, Zimbabwe ve Botswana sınırları arasında yer alır. Ülke topraklarının önemli bir kısmını Kalahari Çölü oluşturmaktadır.

Chobe Milli Parkı

Chobe Nehri sayesinde Chobe Milli Parkı son derece gür bir bitki örtüsüne sahip. Kurak mevsimde bile çoğunlukla fil ve su aygırı olmak üzere yoğun yaban hayatı ile biliniyor. Sular ayrıca büyük bufalo sürülerini, onları avlayan aslanları, kuş türlerini de kendine çekiyor. Nehir boyunca tekne turları ve safari deneyimleri birçok turisti cezbediyor.

Okavango Deltası

Okavango Deltası ya da Bataklığı, dünyanın denize dökülmeyen en büyük iç deltası. Delta, Angola’dan çıkan Okavango Nehri ile besleniyor. Kurak mevsimde Okavango Nehri’nin taşması sonucunda bitki ve hayvanlar biyolojik döngülerini devam ettirebiliyor. Deltada mokoro (geleneksel kano) ile gezebiliyorsunuz. Okavango Deltası, UNESCO Dünya Doğa Mirası listesinde bulunuyor.

Moremi Game Reserve

Okavango Deltası’nın doğusunda yer alan Moremi Game Reserve, 4.871 km²’den fazla el değmemiş bir alanı kaplıyor. Burası savana, su yolları ve yoğun ormanla kaplı. Çok çeşitli bir yaban hayatına sahip; bufalo, antilop, zebra, aslan, çita gibi. Parkta Botsvana’nın ulusal kuş listesine kaydedilen 550 kuş türü yaşıyor.

Kalahari Çölü

900.000 km² alana yayılan Kalahari Çölü, büyük kısmı Botsvana olmak üzere Namibya ve Güney Afrika’da bulunuyor. Burası yarı kurak bir kumlu savan.

Tsodilo

Tsodilo, Kalahari Çölü’nün 10 km²’lik bir alanında 4.500’den fazla kaya çiziminin görüldüğü bir bölge. Buraya “Çölün Louvre’u” deniliyor. Tsodilo, UNESCO Dünya Kültür Mirası listesinde bulunuyor.

Central Kalahari Game Reserve (CKGR)

Central Kalahari Game Reserve (CKGR), modern hayattan uzak kalıp tam anlamıyla doğayı yaşayacağınız muhteşem bir park. İlk olarak 1961 yılında Kalahari’de yaşayan San halkı için bir sığınak olarak kurulmuş. Güney Afrika’nın bu en büyük parkı 52.800 km² alanı kaplıyor.

Hainaveld & Ghanzi Çiftlikleri

Hainaveld ve Ghanzi Çiftlikleri, Central Kalahari Av Hayvanları Koruma Alanı’nın kuzeybatı sınırını oluşturuyor. Burası olağanüstü çöl manzaraları sunuyor, çok sayıda kuş türüne ve çöle adapte olmuş çok çeşitli yaban hayatına ev sahipliği yapıyor. Burayı ziyaret eden kişiler yerel köyleri keşfedebilir, Kalahari avcı-toplayıcılarının eski geleneksel yaşam tarzları hakkında bilgi edinebilir, uzman bir rehber eşliğinde doğa yürüyüşüne çıkabilir, lüks bir otelde dinlenebilir veya yaban hayatını keşfedeceği bir safariye çıkarak nadir görülen siyah yeleli Kalahari aslanlarına bir göz atabilir.

Makgadikgadi Tuzlaları

Makgadikgadi Tuzlaları’nda ziyaretçiler yağmur mevsimi boyunca büyük zebra göçleri izleyebiliyor.

Savuti Ovaları

Savuti Ovaları önemli bir aslan popülasyonuna ev sahipliği yapıyor.

Botswana hakkında biraz daha bilgi

Botswana’nın iklimi kurak ve yarı çöl iklimidir. Sıcaklıklar yazın ortalama 35 derece, kışın 20 derece civarlarındadır. Ülkede yaz mevsimi ekim ve mart ayları arası, kış mevsimiyse nisan ve eylül ayları arasında yaşanmaktadır. En sıcak olduğu ay ise Şubat’tır. Ağustos aylarında Kalahari çölünden kumları getiren şiddetli rüzgârlar rahatsız edicidir. Bu sebeplerden ötürü hava sıcaklığının daha az olduğu ve kış aylarının başlangıcı sayılan Nisan ayında Botsvana’yı ziyaret etmek uygun olacaktır. Nisan aylarında gidildiğinde çok renkli ve eğlenceli festivallere denk gelmek mümkündür.

Ülkeye ulaşım genellikle Johannesburg üzerinden yapılmaktadır. Karayolu ile yedi saat mesafede olmasına karşın genellikle Airbotswana ile ulaşım sağlanmaktadır.

Botsvana, dünyada okul zorunluluğunun bulunmadığı ender ülkelerden biridir. Ülke genelinde bulunan ilk ve orta öğretim okullarının yanı sıra başkent Gaborone’de bir üniversite bulunmaktadır. Ancak yine de okuma-yazma bilenlerin sayısı yüzde 71’e yakındır.