Bok Böceği (Skarabe)

Mısır’ın en tanınmış hayvan sembollerinden biri de Skarabe yani Bok Böceği‘dir. Bok böceği, gübre toplarını yuvarlayarak ve içine yumurtalarını bırakarak yeni hayatlar yaratır. Bu da Mısırlıların, bok böceğinin sabah güneşi diskini gökyüzünde yuvarladığına ve ertesi sabah yeniden doğduğuna inanmalarına neden olur.

Skarabe

Böylece, bok böceği, yeniden doğuş, yenilenme ve güneş tanrısı Khepri’nin sembolü olarak görülür. Khepri, genellikle omuzlarına bütün bir böcek yerleştirilmiş bir erkek figürü olarak tasvir edilir.

Khepri

Khepri, Mısır mitolojisinde, güneşin doğuşunu ve yeniden doğuşu simgeleyen tanrıdır. İsmi, oluşmak veya yaratmak anlamına gelen kheper kelimesinden gelir. Khepri, güneş diskinin yaratıcısı ve koruyucusu olarak kabul edilir. Her sabah, güneş diskinin doğmasını sağlar ve akşam olunca da ölüler diyarına götürür. Khepri, aynı zamanda, insanların, hayvanların ve bitkilerin yaratıcısı ve yenileyicisi olarak da anılır. Khepri, güneş tanrısı Ra’nın bir yönü olarak da görülür. Ra, günün farklı saatlerinde farklı isimler ve formlar alır. Sabah Khepri, öğlen Ra, akşam ise Atum olarak bilinir.

Bok Böceği

Bok böcekleri sert kabuklu böceklerdir ve birçoğu parlak metalik renklerde ve 5–60 mm büyüklüğündedir. Böcek, küre imal edebilen tek böcektir. 30 adet parmağa sahiptir. Ön ayaklarının yardımıyla iri bir küre yapar, bu kürenin içine aşılar ve küreyi başı hep doğuya dönük olarak, arka ayaklarıyla yuvasına itip gömer. Yirmi dört gün sonra yavruları belirmeye başlayınca, küreyi topraktan çıkarıp suya götürür. Küre suda eridiği zaman da yavrular serbest kalır. Bok böceği, yönünü galaksisini kullanarak belirlediği bilinen tek böcek türüdür.

Bok böceğinin yeni doğan sabah güneşi diskini akşam kaybolana ya da ölene kadar gökyüzünde yuvarladığı, ancak ertesi sabah yeniden doğduğu fikri oluşmuştur. Buna ek olarak, gübre toplarından yeni böceklerin ortaya çıkışına tanık olmak, bok böceklerinin yeniden doğuş ve yenilenme ile ilgili çağrışımlarını daha da güçlendirmiştir. Eski insanlar bok böceğinin bu şekilde kendiliğinden oluştuğuna inanmışlar.

KHEPRİ FİGÜRÜ

Bok böceğinin, kendi doğumunu gerçekleştirebilen ‘sabah güneşi tanrısı Khepri’nin bedenine bürünmesine neden olan da bu metaforlardı. Khepri genellikle omuzlarına bütün bir böcek yerleştirilmiş bir erkek figürü olarak tasvir edilirdi. Bu, bir insan bedeninin üzerinde sadece hayvanın başını kullanan diğer melez tanrılardan farklı bir biçim alırdı. Khepri, asıl yaratıcı ve güneş tanrısı Ra’nın bir yardımcısı olarak yaratılış ve yeni yaşamla ilişkilendirilirdi.

Khepri bir böcek tanrısı olarak kabul edilirdi ve antik çizimlerde başı bir bok böceği ile tasvir edilirdi. Mısırlılar güneşin hareketini Mısır böceğinin ittiği gübre toplarıyla ilişkilendirmişler ve bok böceğinin başındaki antenler de birçok tanrı tarafından boynuzlarla çevrelenmiş güneş diskini andırmıştır.

Kalp Bok Böceği motifi

Bok böceklerinin eski Mısırlılar için çeşitli işlevleri vardı ve çeşitli şekillerde bulunurlardı. Bok böceği muskası da kalp bok böceği şeklindeydi. Bunların üzerine Ölüler Kitabı’ndan bir bölüm yazılır ve mumyanın üzerine ya da yakınına yerleştirilirdi. Kalp bok böceğinin işlevi, ölen kişinin kalbinin yeraltı dünyasındaki yargılama sırasında sahibine karşı konuşmasını önlemekti. Bu, kişinin Osiris Krallığı’na güvenli bir şekilde geçmesi için çok önemliydi. Kalp bok böceğinin ölünün hafızasını ve duyarlılığını kontrol edebildiği düşünülürdü. Büyük bok böcekleri kraliyet ailesi tarafından duyurular yapmak için de kullanılırdı. Bunlar hatıra bok böcekleri olarak bilinirdi. Bu yöntemle, kraliyetin başarılarına dair haberler bir tür propaganda olarak halk arasında yayılabiliyordu. Bunu onlar için yapacak internet ya da televizyon yoktu.

Bok böceği, Güneş Tanrısı Ra’nın bir sembolüydü ve eski Mısır’daki en popüler muskalardan biriydi. Khepri, eski Mısır mitolojisinde doğan ya da erken doğan güneşi temsil eden bir Mısır Tanrısıydı. Khepri ve Atum adlı bir başka güneş tanrısı genellikle Ra’nın yönleri veya tezahürleri olarak görülmüş ve sıklıkla Mısır böceğini temsil etmişlerdir.

Mısır böceği, günümüzde iyi şans, umut, yaşamın restorasyonu ve yenilenmeyi sembolize ettiği bilinen iyi şans böceğidir. Aynı zamanda eski Mısır dininde ölümsüzlüğün, dirilişin, başkalaşımın ve korunmanın sembolüydü.